تبلیغات
✔ گَـروهـ ادبـیآتـ مَنطقہ دَه - بلاغت بعد از فصاحت
 
✔ گَـروهـ ادبـیآتـ مَنطقہ دَه
♠کَــلَمآتـ بِدون ِ تَفــَکُر , هَرگـز بہ آسمآن نمے روَنــد ..⇝♠
 
 
یکشنبه یازدهم بهمنماه سال 1394 :: نویسنده : مطیعی

بلاغت بعد از فصاحت

اگر کلمه یا کلام درست و استوار نباشد یعنی فصیح نباشد، به دلایل متعدد نمی تواند بلیغ باشد. اولا کلمات نادرست و گوشخراش یا زشت و جملات مغلوط (چه از نظر املاء و چه از نظر انشاء) نه تنها موثر نیستند بلکه تاثیر منفی دارند. مرحوم علامه قزوینی به یکی از نویسندگان معاصر که کتابی برای مطالعه او فرستاده بود نوشت که من نخست به سرعت صفحات آن را تورق کردم و بعد از این که اطمینان یافتم که از اغلاط املائی و انشائی مبراست، به مطالعه جدی آن مشغول شدم و توانستم از آن لذت برم.

2- نکته مهم دیگر این است که صرف و نحو یعنی لغات و ترکیب ( به هم پیوستن لغات ) اگر درست نباشد، کلام از عهده انتقال معنی به صورت صد در صد عاجز خواهد بود. در این صورت گاهی خواننده باید برای فهمیدن مقصود به حدس و گمان متوسل شود و چه بسا مقصود را باژگونه دریابد. در کتب معانی معمولا این بیت ناصر خسرو را مثال می‌زنند:

پسنده است با زهد عمّار و بوذر                          کند مدح محمود مر عنصری را

مراد شاعر این است که آیا پسندیده است که عنصری با زهد عمار و بوذر از محمود مدح کند؟ اما شاعر به مناسبت قافیه و ردیف شعر و ردیف شعر و به اصلاح به ضرورت، عنصری را که فاعل است و باید قبل از مفعولبیاید بعد از مفعول آورده است. و این بیت او به اصطلاح علمای معانی عیب تعقید لفظی و ضعف تالیف دارد.

در بوف کور آمده است: « به یک نگاه کافی بود، برای این که آن فرشته آسمانی، آن دختر اثیری، تا آنجائی که فهم بشر عاجز از ادراک آن است، تاثیر خودش را در من بگذارد» که در نگاه اول معنی به ذهن متبادر نمی‌شود زیرا ترکیب و نحو عبارات استوار نیست. مقصود نویسنده این است که:

« با یک نگاه کافی بود تا آن فرشته آسمانی، آن دختر اثیری، تاثیر خود را که فهم بشر از ادراک آن عاجز است بر من بگذارد»

همین کنش متقابل فصاحت و بلاغت است که باعث شده است تا آن دو را معمولا با هم به کار برند و از آن، سخن عالی درست زیبای موثر را اراده کنند و گاهی نیز تنها فصاحت بگویند و مراد فصاحت و بلاغت باشد چنان که نظامی عروضی در چهار مقاله در مورد فردوسی می‌نویسد:

« سخن را به آسمان علیین برد و در عذوبت به ماء معین رسانید و کدام طبع را قدرت آن باشد که سخن بدین درجه رساند که او رسانیده است»

و سپس پس از نقل ابیاتی از او می‌نویسد:

« من در عجم سخنی بدین فصاحت نمی‌بینم و در بسیاری از سخن عرب هم »

چنان که ملاحظه می‌شود مراد او از فصاحت علاوه بر استواری کلام، همان تاثیر کلام است که بلاغت باشد، چنان که در باب حبسیات مسعود سعد سلمان که در سوزناکی مثال است می‌نویسد:

« این دو بیتی،«علی خاص» بر سلطان برد، برو هیچ اثری نکرد و ارباب خرد و اصحاب انصاف دانند که حبیسات مسعود در علو به چه درجه رسیده است و در فصاحت به چه پایه بود؟ وقت باشد که من اشعار او همی خوانم، موی بر اندام من برپای خیزد و جای آن بود که آب از چشم من برود. جمله این اشعار بر آن پادشاه خواندند و او بشینید که بر هیچ موضع او گرم نشد؛ و ار دنیا برفت و آن آزاد مرد را در زندان بگذاشت»

فصاحت و بلاغت مجموعا در آثار کهن فارسی به گشاده زبانی و سخندانی و زبان اوری و چیره زبانی ... تعبیر شده است:

جوانی بیامد گشاده زبان                                        سخن گفتن خوب و طبع روان

فردوسی ( در اشاره به دقیقی)

بر حدیث من و حسن تو نیفزاید کس                                      حد همین است سخندانی و زیبائی را

یا

زمین به تیغ بلاغت گرفته ای سعدی                               سپاس دار که جز فیض آسمانی نیست

سعدی

سهراب هم به زیبایی سخنان خود را به روشنی متّصف ساخته است

حرف هایم مثل یک تکه چمن روشن بود

سخنان فصیح وبلیغ را با عناوین متعدد می آورند از جمله :منسجم، جزیل، سلیس ،عذب (عذوبت)

سخنانی که فصیح وبلیغ نباشند را با عناوینی چون:رکیک ،متکلف، مغلق (اغلاق)

ودر مورد سخنانی که یک دست نباشد ودر آن هم عبارات ومعانی عالی وجزیل وهم عبارات ومعانی حقیر ورکیک دیده شود می گویند غثّ وسمین دارد

 

زهرا ایرانی دبیر ادبیات دبیرستانهای منطقه 10





نوع مطلب : ارائه مطلب، 
برچسب ها : سرکار خانم زهرا ایرانی از همکاران گرامی،
لینک های مرتبط :


یکشنبه بیست و ششم شهریورماه سال 1396 23:46
Ahaa, its good discussion concerning this post here at this blog, I have read all that, so
at this time me also commenting at this place.
یکشنبه پانزدهم مردادماه سال 1396 13:16
Thanks for a marvelous posting! I definitely enjoyed reading it, you're a great author.I will ensure that I bookmark your blog and will
come back later in life. I want to encourage continue your great writing, have a nice day!
سه شنبه دهم مردادماه سال 1396 16:04
Hi there, just became alert to your blog through Google, and found that it's
really informative. I'm going to watch out for brussels.
I will be grateful if you continue this in future.
Numerous people will be benefited from your writing.
Cheers!
دوشنبه بیست و پنجم اردیبهشتماه سال 1396 03:23
Hi there! This post could not be written any better! Reading this
post reminds me of my previous room mate! He always kept
chatting about this. I will forward this post to him. Fairly certain he
will have a good read. Many thanks for sharing!
چهارشنبه سی ام فروردینماه سال 1396 12:53
Hi there mates, its fantastic article on the topic of teachingand fully
explained, keep it up all the time.
پنجشنبه سی ام دیماه سال 1395 08:45
ممنون .استفاده کردیم
پنجشنبه هفتم مردادماه سال 1395 18:44
فوق العاده است
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ


۩ باسلام خدمت بازدید کنندگان عزیز.۩

بـــــــــه وبلاگ تخصصی گروه ادبیات منطقه ده خــــــــوش آمدیـــد.⇝

هدف ازطراحی و راه اندازی این وبلاگ؛ایجاد ارتباط میان همکاران ادبیات منطقه
است،تا با ارائه مطالب تازه،بکر و جذاب ادبی ،نکات دستوری ،زندگی نامه شعرا و نویسندگان،نقد و بررسی و... بــرای همکاران عزیز مفیدواقع گردد.
امید است که دوستان با ارسال مطالب خود در غنای هرچه بیشتر این مطالب ما را یاری فرمایند.



مدیر وبلاگ : مطیعی
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
داستان روزانه
IS